Het verschil tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen zit in de wettelijke basis en de bijbehorende regels voor opbouw, verval en uitbetaling. Wettelijke vakantiedagen zijn het minimum dat de wet voorschrijft. Bovenwettelijke vakantiedagen zijn de extra dagen die een werkgever of cao daar bovenop toekent. De regels voor beide categorieën verschillen op een aantal belangrijke punten, en als werkgever is het nuttig om die verschillen goed te kennen.
Hoeveel vakantiedagen heeft een werknemer wettelijk recht op?
Een werknemer heeft wettelijk recht op minimaal vier keer het aantal uren dat hij of zij per week werkt. Bij een fulltime werkweek van 40 uur zijn dat 160 uur vakantie per jaar, wat neerkomt op 20 dagen. Dit is het wettelijk minimum dat voor elke werknemer in Nederland geldt, ongeacht de sector of het contract.
Dit minimum is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek en geldt voor alle werknemers met een arbeidsovereenkomst. Parttime medewerkers bouwen vakantiedagen op naar rato van hun werkuren. Een medewerker die 24 uur per week werkt, heeft dus recht op minimaal 96 vakantie-uren per jaar.
Let op: veel cao’s schrijven meer vakantiedagen voor dan het wettelijk minimum. Controleer daarom altijd de toepasselijke cao voor jouw sector om te weten hoeveel dagen je medewerkers werkelijk opbouwen.
Wat zijn bovenwettelijke vakantiedagen precies?
Bovenwettelijke vakantiedagen zijn alle vakantiedagen die een werknemer ontvangt bovenop het wettelijk minimum van vier weken. Ze worden toegekend via de cao, een arbeidsovereenkomst of een bedrijfsregeling. Hoeveel bovenwettelijke dagen een werknemer krijgt, verschilt per sector en werkgever.
In de praktijk ontvangen veel werknemers in Nederland vijf weken vakantie per jaar in plaats van vier. Die vijfde week bestaat dan volledig uit bovenwettelijke vakantiedagen. In sommige cao’s, zoals in de bouw of techniek, zijn dat er zelfs meer, afhankelijk van leeftijd, dienstjaren of functie.
Het onderscheid tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen is niet alleen theoretisch. De twee categorieën hebben namelijk andere vervaltermijnen en andere regels voor uitbetaling, zoals je hieronder leest.
Wanneer vervallen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen vervallen zes maanden na het einde van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. Vakantiedagen die in 2025 zijn opgebouwd, vervallen dus op 1 juli 2026, tenzij de werknemer ze redelijkerwijs niet kon opnemen. Bovenwettelijke vakantiedagen hebben een langere vervaltermijn van vijf jaar.
De kortere vervaltermijn voor wettelijke vakantiedagen geldt alleen als de werknemer daadwerkelijk de kans heeft gehad om de dagen op te nemen. Als een werknemer door ziekte of andere omstandigheden buiten zijn schuld geen vakantie kon opnemen, vervallen de wettelijke dagen niet automatisch na zes maanden. In dat geval geldt ook voor wettelijke dagen de termijn van vijf jaar.
Als werkgever is het verstandig om medewerkers actief te stimuleren hun vakantiedagen op te nemen en dit ook schriftelijk vast te leggen. Doe je dat niet, dan loop je het risico dat je later alsnog verplicht bent om niet-opgenomen dagen uit te betalen of op te laten nemen.
Mogen bovenwettelijke vakantiedagen worden uitbetaald?
Bovenwettelijke vakantiedagen mogen worden uitbetaald, wettelijke vakantiedagen niet. Dat is een belangrijk verschil. Voor wettelijke vakantiedagen geldt dat ze bedoeld zijn voor daadwerkelijk rust en herstel, en uitbetaling tijdens het dienstverband is daarom wettelijk verboden. Bovenwettelijke dagen mogen in overleg wel worden afgekocht.
In de praktijk betekent dit dat je als werkgever met een medewerker kunt afspreken dat bovenwettelijke vakantiedagen worden uitbetaald in plaats van opgenomen. Dit moet je dan wel schriftelijk vastleggen, bij voorkeur in de arbeidsovereenkomst of via een aparte overeenkomst.
Bij het einde van het dienstverband gelden andere regels. Dan moeten alle niet-opgenomen vakantiedagen, zowel wettelijke als bovenwettelijke, worden uitbetaald. Dit is een punt dat je goed wilt bijhouden in je administratie, want een fout hierin kan leiden tot naheffingen of claims van een vertrekkende medewerker.
Hoe registreer je vakantiedagen correct als werkgever?
Als werkgever ben je verplicht om een deugdelijke vakantiedagenadministratie bij te houden. Dat betekent dat je per werknemer bijhoudt hoeveel wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen zijn opgebouwd, opgenomen en nog open staan. Een goede registratie voorkomt fouten, discussies en juridische problemen.
Een correcte registratie omvat minimaal de volgende onderdelen:
- Aparte registratie van wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen per medewerker
- Bijhouden van opbouw per maand of periode
- Vastleggen van opgenomen vakantiedagen inclusief datum en duur
- Bewaken van vervaldatums, zeker voor wettelijke dagen
- Schriftelijke bevestiging van vakantieaanvragen en goedkeuringen
Gebruik je nog een handmatige administratie of een spreadsheet, dan is de kans op fouten groot. Zeker als je meerdere medewerkers hebt met verschillende contracturen, cao’s of dienstjaren. Digitale HR-tools voor personeelsadministratie maken dit een stuk overzichtelijker en verminderen de kans op fouten of vergeten vervaldatums.
Hoe wij jou helpen met vakantiedagenadministratie
Een correcte en volledige vakantiedagenadministratie kost tijd en vraagt om actuele kennis van wet- en regelgeving. Wij nemen dit als externe HR-afdeling volledig uit handen voor mkb-werkgevers. Dat doen we concreet op de volgende manieren:
- We registreren wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen apart per medewerker
- We bewaken vervaltermijnen en attenderen je tijdig op openstaande saldi
- We verwerken vakantiedagen correct in de salarisadministratie
- Via onze app kunnen jij en je medewerkers op elk moment het verlofsaldo inzien en verlofaanvragen indienen
- We zorgen voor correcte uitbetaling bij einde dienstverband, inclusief openstaande vakantiedagen
Dit alles voor een transparant all-in tarief per medewerker, zonder de hoge opslagen van traditionele payrolling. Wil je weten wat wij voor jouw bedrijf kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op en ontdek hoe wij jouw personeelsadministratie eenvoudiger maken.
