Bij het overlijden van een naaste heeft een werknemer in Nederland recht op calamiteitenverlof. Hoeveel dagen dat zijn, hangt af van de relatie tot de overledene en van wat er in de toepasselijke cao staat. De wet biedt een minimale basis, maar cao’s en individuele arbeidsovereenkomsten kunnen daar ruimhartig van afwijken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over verlof bij overlijden, zodat je als werkgever weet waar je aan toe bent.
Hoeveel dagen verlof heeft een werknemer recht op bij overlijden?
Op grond van de Wet arbeid en zorg heeft een werknemer recht op calamiteitenverlof bij het overlijden van een naaste. De wettelijke basis is kort: voor het bijwonen van de begrafenis of crematie geldt doorgaans één dag. Voor de directe voorbereiding en afhandeling kan dat oplopen tot enkele dagen, afhankelijk van de relatie en de cao.
In de praktijk hanteren cao’s en arbeidsovereenkomsten ruimere termijnen. Een overzicht van wat gangbaar is:
- Overlijden van een partner of kind: vaak 4 tot 5 dagen rouwverlof
- Overlijden van een ouder: vaak 2 tot 4 dagen
- Overlijden van een broer, zus, schoonouder of grootouder: doorgaans 1 tot 2 dagen
- Overlijden van een ander naast familielid of huisgenoot: 1 dag voor de begrafenis of crematie
Let op: bovenstaande aantallen zijn richtlijnen op basis van gangbare cao-afspraken. De wettelijke minimumverplichting is minder uitgebreid dan veel werkgevers denken. Controleer altijd de toepasselijke cao of de arbeidsovereenkomst voor de exacte rechten in jouw situatie.
Wat telt als een ‘naaste’ voor rouwverlof?
Voor rouwverlof in Nederland geldt als uitgangspunt dat een ‘naaste’ iemand is met wie de werknemer een aantoonbaar persoonlijke band heeft. In de meeste cao’s en wettelijke bepalingen worden familieleden in de eerste en tweede graad als naasten aangemerkt, maar ook samenwonende partners vallen hier doorgaans onder.
Concreet gaat het om de volgende categorieën:
- Eerste graad: partner, kinderen, ouders
- Tweede graad: broers, zussen, grootouders, kleinkinderen, schoonouders
- Verdere verwanten of huisgenoten: afhankelijk van de cao of arbeidsovereenkomst
Sommige cao’s erkennen ook het overlijden van een goede vriend of buurman als grond voor verlof, maar dat is de uitzondering. Als werkgever doe je er verstandig aan om bij twijfel de cao te raadplegen of het gesprek aan te gaan met de werknemer. Een menselijke benadering is hier net zo belangrijk als de juridische kaders.
Verschilt rouwverlof per cao of sector?
Ja, rouwverlof verschilt aanzienlijk per cao en sector. De Wet arbeid en zorg stelt alleen een minimumnorm: calamiteitenverlof voor onvoorziene persoonlijke omstandigheden, waaronder overlijden. Hoeveel dagen dat precies zijn, bepaalt de cao of de individuele arbeidsovereenkomst.
In sectoren als de bouw, techniek en groenvoorziening gelden specifieke cao-afspraken die kunnen afwijken van het wettelijke minimum. Zo kent de cao voor de Bouwnijverheid andere bepalingen dan de cao voor het Schoonmaakbedrijf. Dat betekent dat een werknemer in de ene sector recht heeft op meer rouwverlof dan een collega in een andere sector, zelfs bij hetzelfde overlijden.
Als werkgever is het dan ook belangrijk om de cao die op jouw bedrijf van toepassing is goed te kennen. Pas je de verkeerde regels toe, dan loop je het risico op juridische conflicten of ontevredenheid bij medewerkers op een moment dat zij al kwetsbaar zijn.
Moet de werkgever het loon doorbetalen tijdens rouwverlof?
Ja, tijdens calamiteitenverlof bij overlijden is de werkgever verplicht het loon volledig door te betalen. Dit volgt uit artikel 4:1 van de Wet arbeid en zorg: bij calamiteiten en andere persoonlijke omstandigheden behoudt de werknemer recht op loon voor de duur van het verlof.
Dit geldt voor het wettelijk vastgestelde verlof. Spreek je als werkgever extra rouwverlof af bovenop wat de wet of cao voorschrijft, dan mag je zelf bepalen of dat betaald of onbetaald is, tenzij de cao daar ook iets over zegt. In de praktijk kiezen de meeste werkgevers ervoor om ook extra rouwdagen te betalen, omdat dit bijdraagt aan goed werkgeverschap en de betrokkenheid van medewerkers.
Kortom: voor de wettelijk verplichte dagen is doorbetaling niet optioneel. Voor eventuele extra dagen die je afspreekt, heb je als werkgever meer vrijheid.
Hoe vraagt een werknemer verlof aan bij overlijden?
Bij het overlijden van een naaste hoeft een werknemer het verlof niet formeel vooraf aan te vragen. Calamiteitenverlof is bedoeld voor acute, onvoorziene situaties. De werknemer meldt zich zo snel mogelijk bij de werkgever en geeft aan dat hij of zij verlof nodig heeft vanwege een overlijden.
In de praktijk verloopt dit als volgt:
- De werknemer informeert de werkgever zo snel mogelijk, bij voorkeur telefonisch of via een bericht.
- De werkgever en werknemer stemmen af hoeveel dagen verlof er nodig zijn.
- Na afloop kan de werkgever vragen om een bevestiging, zoals een rouwkaart of uitnodiging voor de begrafenis, maar dit is niet altijd verplicht.
Als werkgever is het aan te raden om een duidelijk intern beleid te hebben voor dit soort situaties. Zo weet iedereen wat hij of zij kan verwachten en voorkom je onduidelijkheid op een emotioneel zwaar moment.
Wat als een werknemer meer tijd nodig heeft dan het wettelijke verlof?
Rouwen duurt langer dan een paar dagen. Als een werknemer meer tijd nodig heeft dan het wettelijke of cao-gebonden rouwverlof, zijn er meerdere mogelijkheden. Denk aan onbetaald verlof, het opnemen van vakantiedagen of een tijdelijke aanpassing van het takenpakket.
Goede opties om samen te verkennen:
- Onbetaald verlof: de werknemer neemt extra vrije dagen zonder loon, in overleg met de werkgever
- Vakantiedagen: de werknemer gebruikt opgebouwde vakantiedagen als aanvulling op het rouwverlof
- Aangepast werkrooster: tijdelijk minder uren of aangepaste taken om de terugkeer geleidelijk te laten verlopen
- Verzuimbegeleiding: als de werknemer door rouwverwerking niet kan werken, kan dit overgaan in ziekteverzuim met bijbehorende rechten en verplichtingen
Als werkgever heb je hier een zorgplicht. Een werknemer die na een verlies te snel terugkeert, loopt een groter risico op langdurig verzuim. Open communicatie en een beetje flexibiliteit zijn op de lange termijn vaak voordeliger dan strikt vasthouden aan het minimumaantal verlofdagen.
Hoe wij je helpen met verlofbeheer en werkgeversverplichtingen
Als werkgever wil je op moeilijke momenten het juiste doen voor je medewerkers, zonder zelf te verdwalen in wet- en regelgeving. Precies daarbij helpen wij. Als externe HR-afdeling voor mkb-werkgevers nemen wij de personeelsadministratie volledig uit handen, inclusief alles rondom verlof, verzuim en cao-verplichtingen.
Wat wij voor je regelen:
- Correcte toepassing van de cao die op jouw sector van toepassing is
- Begeleiding bij ziekteverzuim dat voortvloeit uit rouwverwerking
- Digitale verlofregistratie via onze app, voor zowel jou als je medewerkers
- Persoonlijk advies bij complexe situaties rondom verlof en werkgeversverplichtingen
- Één overzichtelijke factuur, zonder verborgen kosten of payroll-opslagen
Wil je weten hoe wij dit voor jouw bedrijf kunnen regelen? Neem contact met ons op en ontdek wat MijnWerkgever.nl voor jou kan betekenen.
Gerelateerde artikelen
- Hoe berekenen werkgevers koopdagen in de bouw cao?
- Wat moet er in een arbeidscontract staan volgens de wet?
- Wat is het verschil tussen payrolling en eigen werkgeverschap?
- Hoe neem ik metaalwerkers aan zonder payrollmarge door loonadministratie uitbesteden?
- Hoe meet je of HR uitbesteden daadwerkelijk geld bespaart?
