Een bedrijfscao is een collectieve arbeidsovereenkomst die een individuele werkgever afspreekt met één of meerdere vakbonden, specifiek voor het eigen bedrijf. Een algemeen verbindende cao (ook wel avv-cao of sector-cao) geldt voor een hele bedrijfstak en is door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid algemeen verbindend verklaard. Het belangrijkste verschil: een bedrijfscao is maatwerk, een sector-cao is een wettelijke verplichting voor iedereen in die branche. In de secties hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over welke cao voor jouw bedrijf geldt.
Wanneer geldt een bedrijfscao en wanneer een sector-cao?
Een bedrijfscao geldt wanneer jouw bedrijf zelf een cao heeft afgesloten met een vakbond. Een sector-cao geldt voor alle werkgevers in een bepaalde bedrijfstak, ongeacht of zij zelf hebben onderhandeld. Als jouw bedrijf geen eigen cao heeft, val je in principe automatisch onder de sector-cao van jouw branche, mits die algemeen verbindend is verklaard.
Het onderscheid is in de praktijk relevant voor mkb-ondernemers. De meeste kleine bedrijven sluiten zelf geen cao af met vakbonden. Dat is een arbeidsintensief en kostbaar proces dat doorgaans alleen voor grotere organisaties haalbaar is. Kleine bedrijven in de bouw, techniek of groenvoorziening vallen daardoor bijna altijd onder een sector-cao.
Een bedrijfscao heeft voorrang boven een sector-cao, maar alleen als die bedrijfscao ten minste gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden biedt. Biedt jouw bedrijfscao minder gunstige voorwaarden dan de sector-cao, dan kan de sector-cao alsnog van toepassing zijn op specifieke onderdelen.
Wat betekent ‘algemeen verbindend verklaard’ voor werkgevers?
Wanneer een cao algemeen verbindend verklaard (avv) is, betekent dit dat de overheid de cao verplicht stelt voor alle werkgevers in een sector, ook voor bedrijven die geen lid zijn van de werkgeversorganisatie die de cao heeft afgesloten. Je bent als werkgever dus gebonden aan de afspraken, zonder dat je zelf hebt meeonderhandeld of ingestemd.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan een cao algemeen verbindend verklaren als een representatief deel van de werkgevers en werknemers in een sector de cao heeft ondertekend. Het doel is eerlijke concurrentie: werkgevers die de cao niet hebben ondertekend, mogen hun werknemers niet slechter behandelen dan werkgevers die dat wel hebben gedaan.
Voor jou als werkgever heeft een avv-cao directe gevolgen:
- Je bent verplicht de cao-lonen, werktijden en andere arbeidsvoorwaarden na te leven.
- Afwijken ten nadele van werknemers is niet toegestaan.
- Inspectie SZW kan handhaven bij overtredingen.
- Werknemers kunnen nakoming afdwingen via de rechter.
De avv-periode is tijdelijk en geldt voor een vastgestelde periode. Na afloop kan de cao opnieuw algemeen verbindend worden verklaard, maar dat is niet automatisch het geval. Het is daarom verstandig om de status van de cao in jouw sector regelmatig te controleren.
Welke cao geldt als er geen bedrijfscao is afgesloten?
Als jouw bedrijf geen eigen bedrijfscao heeft afgesloten, geldt de sector-cao van de bedrijfstak waarin jij actief bent, mits die cao algemeen verbindend is verklaard. Is er geen avv-cao van toepassing, dan ben je als werkgever vrij om arbeidsvoorwaarden individueel overeen te komen met werknemers, met inachtneming van de wettelijke minimumvereisten.
In de meeste arbeidsintensieve sectoren in Nederland is er wel een avv-cao van kracht. Denk aan de cao Bouw, de cao Technisch Installatiebedrijf, de cao Groenvoorziening of de cao voor het Schilders- en Afwerkingsbedrijf. Als je in een van deze sectoren actief bent, is de kans groot dat je verplicht bent de sector-cao toe te passen.
Twijfel je of er een cao voor jouw sector geldt? De overheid publiceert een overzicht van alle avv-verklaringen op de website van de rijksoverheid. Daarnaast kun je de cao-tekst opvragen bij de betrokken werkgeversorganisatie of vakbond in jouw branche.
Kan een bedrijfscao afwijken van een algemeen verbindende cao?
Ja, een bedrijfscao kan afwijken van een algemeen verbindende cao, maar alleen onder strikte voorwaarden. De bedrijfscao mag niet ten nadele van werknemers afwijken van de avv-cao, tenzij de avv-cao zelf ruimte biedt voor zogenoemde dispensatie of maatwerk op bedrijfsniveau.
Sommige sector-cao’s bevatten een dispensatiebepaling. Dat houdt in dat een werkgever met een eigen bedrijfscao kan verzoeken om vrijstelling van de avv-cao. De vakbonden en werkgeversorganisaties die de sector-cao beheren, beoordelen zo’n verzoek. Zij kijken of de bedrijfscao ten minste gelijkwaardige bescherming biedt aan werknemers.
Afwijken in het voordeel van werknemers mag altijd. Biedt jouw bedrijfscao hogere lonen of meer vakantiedagen dan de sector-cao, dan is dat toegestaan. De sector-cao stelt een bodem, geen plafond.
In de praktijk is dispensatie aanvragen een complex traject. Voor de meeste mkb-ondernemers is het realistischer om de sector-cao als uitgangspunt te nemen en binnen de cao-ruimte maatwerk te bieden aan medewerkers.
Hoe controleer je welke cao van toepassing is op jouw bedrijf?
Je controleert welke cao van toepassing is door te kijken naar de sector waarin jouw bedrijf actief is en vervolgens te checken of er een avv-cao bestaat voor die sector. De meest betrouwbare manier is het raadplegen van het cao-register op de website van de rijksoverheid, waar alle lopende avv-verklaringen worden gepubliceerd.
Praktisch gezien doorloop je de volgende stappen:
- Bepaal je hoofdactiviteit. Op basis van je SBI-code (Standaard Bedrijfsindeling) kun je zien in welke sector je valt. Je SBI-code staat in het handelsregister van de KvK.
- Zoek de bijbehorende cao op. Via het cao-register van de rijksoverheid vind je welke cao’s avv zijn voor jouw sector en voor welke periode.
- Lees de werkingssfeer. Elke cao bevat een werkingssfeerbepaling die omschrijft welke bedrijven eronder vallen. Lees die zorgvuldig, want de omschrijving is bepalend, niet alleen de naam van de cao.
- Controleer de looptijd. Een avv-verklaring heeft een einddatum. Controleer of de cao nog actief is of inmiddels is verlopen.
- Vraag advies bij twijfel. Valt jouw bedrijf op de grens van twee sectoren, of is je activiteit niet eenduidig te classificeren? Dan is juridisch of HR-advies verstandig.
Vergeet ook niet te controleren of je als werkgever lid bent van een werkgeversorganisatie. Leden zijn soms ook gebonden aan een cao via het lidmaatschap, los van de avv-status.
Hoe wij je helpen met cao-compliance en personeelsadministratie
Cao-regelgeving is complex, zeker als je actief bent in een sector met een avv-cao. Wij nemen als externe HR-afdeling de volledige personeelsadministratie uit handen, inclusief de juiste toepassing van de cao die voor jouw bedrijf geldt. Bekijk onze oplossingen voor HR en personeelsadministratie om te zien hoe we je kunnen ondersteunen.
- We controleren welke cao van toepassing is op jouw bedrijf en houden die up-to-date.
- We verwerken cao-lonen, toeslagen en arbeidsvoorwaarden correct in de salarisadministratie.
- We bewaken wijzigingen in cao’s en avv-verklaringen, zodat jij dat niet zelf hoeft bij te houden.
- We ondersteunen bij ziekteverzuim, contractbeheer en subsidies, allemaal binnen de cao-kaders.
- Jouw medewerkers blijven op jouw loonlijst, zonder de hoge kosten van payrolling.
Wil je weten of wij ook voor jouw sector en bedrijfssituatie de juiste cao toepassen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We kijken graag samen met je welke cao geldt en hoe we jouw personeelsadministratie volledig kunnen overnemen.
Gerelateerde artikelen
- Hoe beperk ik financieel risico bij langdurig ziekteverzuim door HR uitbesteden?
- Welke sector-specifieke kennis heb je nodig bij HR uitbesteden?
- Kan je internationale werknemers hebben bij HR uitbesteden?
- Blijven werknemers in dienst als je HR uitbesteedt?
- Wat is het verschil tussen personeelsadministratie en HR-outsourcing?
